توریسم و توریسم روستایی
جهان ما پوشیده از زیباییهای نامشهودی است که یکی از آنها ، زیبایی پنهان و مسحور کننده متنوعی است که پیرامون ما وجود دارد . تنوعی که علاوه بر جنبه زیبایی چشمگیر دارای جنبه کارکردی نیز هست . همین جنبه کارکردی متنوع است که به مثابه ثروت هر شهر و روستا ، زمینه ساز اصلی پایداری اجتماعی – زیست محیطی ،بهشمار میرود . و ما را قادر میسازد تا ژرفای جهان و طبیعت را درک کنیم و رازهای مقدس طبیعت بر ما آشکار شوند و بدین ترتیب به درک تازهای از هویت خود برسیم .
جنبه کارکردی زیباییهای طبیعی و همچنین میراث ماندگار تاریخی در دهههای اخیر در تولید ثروت و درآمد و با اسم توریسم جایگاه ممتازی در اقتصاد جهانی یافته است. صنعت توریسم در دهههای اخیر به شکل گستردهای در حال رشد است بطوری که تبدیل به نخستین صنعت پردرآمد دنیا گشته است و هنوز نیز با افزایش شدیدی در روند گردشگری مواجه هستیم. رشد گسترده این صنعت همانند صنایع دیگر در اختیار کشورهای صنعتی اروپایی و آمریکا میباشد.
«تقریبا 50 درصد از درآمد 400 میلیارد دلاری صنعت توریسم در جهان را تنها 5 کشور اروپایی و آمریکایی بهره میبرندکشورهایی مانند آمریکا، فرانسه، اسپانیا، ایتالیا، انگلیس و آلمان در صدر کشورهایی هستند که توانستهاند بیشترین سهم را از آن خود کنند. در این میان فرانسه با جذب سالانه 76 میلیون نفر در مقام نخست و آمریکا با گردشگرانی در حدود 60 میلیون نفر گردشگر درمقام دوم و کشورهای ایتالیا، انگلیس و المان نیز در مقامهای بعدی قرار دارند»(
این صنعت نوپا با وجود رشد شتابنده خود در کشورهای یاد شده و حتی کشورهای دیگر اما در ایران با وجود میراثهای گرانبها و بزرگ تاریخی، وجود طبیعت بکر و متنوع و همچنین وجود روستاهای بیشمار و طبیعتهای روستایی سهم نا چیزی در این صنعت را داراست.به گونهای که سهم ایران در گردشگران ورودی کمتر از 5/1 میلیون نفر و سهم این بخش در درآمدهای صنعتی 4 دهم درصد میباشد. توجه به توریسم، و توریسم روستایی در ایران میتواند سهم این بخش را در اقتصاد ملی افزایش دهد و همچنین باعث رونق وتوسعه روستاها محیطهای روستایی شود.
از انواع مهم و در حال رشد توریسم، توریسمی است که مربوط به روستا و مناطق روستایی میباشد. توریسم وابسته به روستا در کشورهایی که دارای صنعت توریسم رشد یافتهای هستند به شدت در حال گسترش و رشد میباشد کشورهایی نظیر آمریکا، اطریش و ... از زمره این کشورها میباشند. این انواع توریسم مربوط به روستا و محیط روستایی و طبیعی نقش مهمی در توسعه پایدار روستایی دارند. چرا که توسعه پايدار روستايي عبارتست از وحدت ميان ابعاداجتماعي، اقتصادي، فرهنگي و زيست محيطي به منظور بالا بردن سطح معيشت و رفاه مردم روستايي است. در توسعه پايدار روستايي توجه به عوامل زيست محيطي از اهميت بسياري بر خوردار مي باشد.
کانون توجه اکوتوریسم، توریسم زراعی، توریسم روستایی و ... به طبیعت و تنوع زیست محیطی روستا و استواری برپایه محیط و تولیدات روستایی است. این نوع توریسم باعث رونق همه جانبه روستا است چرا که در زمینه توسعه کالبدی روستا و زیرساختها، ایجاد زیر ساختها و مکانهای اقامتی، تفریحی و ... در محیطهای روستایی برای گردشگران، در نهایت به نفع خود مردم روستایی است. همچنین به رونق اقتصادی و تنوع کسب و کار در روستا افزوده و درآمد روستاییان را افزایش میدهد. بدلیل برخوردهای فرهنگی و اجتماعی با گردشگران باعث رشد اجتماعی و فرهنگی مردم روستا میشود. و به دلیل ایجاد مشاغل جدید و افزایش درآمد از مهاجرتهای روستایی جلوگیری میکند.
توریسم روستایی، اکوتوریسم و توریسم زراعی به دلیل در هم تنیدگی با تنوع زیست محیطی و طبیعت و همچنین بستگی به محیطهای زیبای روستایی که بدور از محیطهای پرتنش شهری میباشد در درون خود توجه و لذت بردن از طبیعت و مناطق بکر خارج از محیط شهری را دارد. حفظ محیط زیست و گردش مسئولانه در طبیعت در ذات این نوع توریسم نهفته است.
این انواع توریسم كه با هدف ديدن و بهره مندن شدن از طبيعت، زيبايي ها وديگر جاذبه هاي روستا انجام مي گيرد ميتواند به عنوان يك ابزاري براي توسعه روستايي در روستاهاي هدف گردشگري مورد استفاده قرار گيرد به شرط اينكه از روي برنامه ريزي و مشاركت مردم و مدنظر قرار دادن اثرات مثبت و منفي آن و در نظر گرفتن جوانب ديگر كار باشد؛ چون رابطه توريسم با كشاورزي يك رابطه متقابل و دو سويه است يعني اعتبار فقط به فعاليتهاي توريستي داده نشود بلكه درآن كمك هاي حمايتي نيز از کشاورزی بعمل آورده شود . همچنين در رابطه با فرهنگ روستا ؛ ورود توريسم به روستا باعث بعضی از اختلالات فرهنگی میشود و باعث جایگزینی فرهنگ شهری در محیط روستایی که تناسب کاملی با آن ندارد میشود.
درنهایت همه این موارد نشان دهنده یک رابطه قوی بین توریسم روستایی با توسعه پایدار است. یعنی یکی از راهکارهای اساسی برای توسعه مناطق روستایی توجه به اکوتوریسم و توریسم زراعی است تا محیطهای روستایی را انزوا و مهجوریت خارج نموده و توسعهای متوازن در کشور داشته باشیم.